Λευκός Πύργος – Νέα και παλιά παραλία

Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι οχυρωματικό έργο οθωμανικής κατασκευής του 15ου αιώνα. Η σημερινή μορφή του πύργου αντικατέστησε την βυζαντινή οχύρωση του 12ου αιώνα, για να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια ως κατάλυμα φρουράς Γενίτσαρων και ως φυλακή θανατοποινιτών. Σήμερα λειτουργεί ως μουσείο και είναι ένα από τα πιο γνωστά κτίσματα-σύμβολα πόλεων στην Ελλάδα. Έχει 6 ορόφους, 34 μέτρα ύψος και 70 μέτρα περίμετρο. Στην αρχή ονομαζόταν Πύργος του Λέοντος. Μετά την διάλυση του τάγματος των Γενιτσάρων το 1826 αποκτά το όνομα Kanli-Kule, δηλαδή Πύργος του Αίματος λόγω των σφαγών των Γενιτσάρων. Το όνομα διατηρείται και μετά το 1826 λόγω της λειτουργίας του ως φυλακή μελλοθανάτων βαρυποινιτών και τόπο βασανιστηρίων, οι οποίοι συχνά εκτελούνταν από τους Γενιτσάρους γεμίζοντας με αίμα τους τοίχους. Το σύγχρονο όνομά του φαίνεται να το πήρε όταν ένας Εβραίος κατάδικος, ο Nathan Guidili, τον ασβέστωσε με αντάλλαγμα την ελευθερία του, το 1891. Σήμερα ο Λευκός Πύργος λειτουργεί σαν μουσείο με μόνιμη έκθεση, αφιερωμένη στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Η έκθεση οργανώθηκε από το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και παρουσιάζει με συνοπτικό τρόπο όψεις της ιστορίας της Θεσσαλονίκης διαχρονικά, με στόχο να κεντρίσει το ενδιαφέρον των επισκεπτών να γνωρίσουν καλύτερα την πόλη, τα μνημεία και τα θεματικά μουσεία της. Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν ένα γοητευτικό ταξίδι στο χρόνο από την ίδρυση της Θεσσαλονίκης έως και το πρόσφατο παρελθόν της, με συνοδεία τους ήχους, την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα, το πνεύμα και τις γεύσεις της πόλης.

Νέα και παλιά παραλία

Στα μέσα του 19ου αιώνα, η δυτικοποίηση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, με το τέλος του Κριμαϊκού πολέμου και τη Συνθήκη των Παρισίων, έχει σαν αποτέλεσμα και μια νέα γραμμή για διαφορετικό χειρισμό του αστικού χώρου. Το 1866 και για τα επόμενα τέσσερα χρόνια το μεσαιωνικό θαλάσσιο τείχος της πόλης γκρεμίζεται και διατηρείται μόνο ο Λευκός Πύργος. Η πόλη δεν είναι πια περιτειχισμένη, ενώ με τα μπάζα των τειχών κατασκευάζεται η προκυμαία και ο πρώτος στενός παραλιακός δρόμος, μήκους 1,5 χιλ, η λεγόμενη «Παράλληλη οδός». Ήταν άλλωστε επιτακτική και η ανάγκη χάραξης ενός δρόμου που θα ένωνε τα νέα αρχοντικά των ανατολικών προαστίων – περιοχή των Εξοχών (σημερινή Βασ. Όλγας) – με τα εμπορεύματα του λιμανιού αλλά και με τον Φραγκομαχαλά στον οποίο δέσποζαν οι τράπεζες και τα ξενοδοχεία. Το ρόλο αυτό έπαιξε αυτή η παράλληλη οδός, ειδικά μετά την τροχοδρόμηση του τραμ από το 1893. Το χειμέριο κύμα φτάνει συχνά μέχρι τις ξύλινες σκάλες και τις αυλόπορτες των αρχοντικών των εύπορων Θεσσαλονικέων. Και κάπως έτσι φτάνουμε στα μέσα της δεκαετίας του ’50, χωρίς μεγάλες διαφοροποιήσεις του χώρου, πέρα από την εμφάνιση των πρώτων πολυκατοικιών εδώ κι εκεί. Το 1959 ξεκινάει η μεγάλη επιχωμάτωση και η κατασκευή της νέας ανατολικής παραλίας. Χιλιάδες τόνοι μπάζα, από τις κατεδαφίσεις και τις εκσκαφές των νέων οικοδομών της πόλης, μετέτρεψαν τη δαντελένια ανατολική ακτή του όρμου του Θερμαϊκού σε ευθύγραμμη προκυμαία. Η μορφή της Νέας Παραλίας, ολοκληρώνεται στα τέλη της δεκαετίας του ‘70. Οι πρώτες απόπειρες για τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης της πόλης με τη θάλασσα ξεκίνησαν το 1997, έτος πολιτιστικής πρωτεύουσας. Έτσι από τον Ιούνιο του 2005 μέχρι το 2008 ξεκίνησε η ανάπλαση του περιβάλλοντος χώρου του Λευκού Πύργου, μαζί με τμήμα της Νέας Παραλίας (από το Ναυτικό Όμιλο μέχρι το Μέγαρο σε μήκος 1,5 χλμ) ενώ την σκυτάλη πήρε και το υπολοίπο τμήμα της νέας παραλίας όπου ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2014. Η νέα ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης είναι ο σημαντικότερος σταθμός στην συγχρονή ιστορία της, αφού πλέον το θαλάσσιο μέτωπο αποκτά για πρώτη φορά αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και ταυτότητα με ολάνθιστους κήπους, αλέες, παρτέρια, γήπεδα και τρεχούμενα νερά, ειδικές διαδρομές, πέργκολες, κιόσκια, γυάλινα μικρά αναψυκτήρια, παιδικές χαρές, χώρους απομόνωσης και μεγάλα παγκάκια εξαιρετικής αισθητικής. Αξίζει να την περπατήσετε.

2016-07-06T10:21:43+03:00